Header_Rutger_OKRA.jpg

-

5 VRAGEN AAN RUTGER VAN DER KLIP, OKRA LANDSCHAPSARCHITECTEN

13 maart 2018

Een stadspark vormt de ‘groene longen’ van een stad. Sommige stadsparken worden aangelegd op plekken waar vroeger vestingwallen hebben gelegen, andere lopen langs rivieren of grachten. Ook midden in de stad gelegen bedrijfsterreinen zijn vaak omgevormd tot een stadspark. Het ontwerp van een stadspark is bepalend voor de sfeer en de functie. In de afgelopen decennia zijn stadsparken aan veranderingen onderhevig geweest, de ontwikkeling van de functie staat nooit stil. Gardeluxe sprak met  Rutger van der Klip, Landschapsontwerper en technische tekenaar werkzaam bij OKRA landschapsarchitecten in Utrecht en stelde hem 5 vragen over de functie, toekomst en het ontwerpen van stadsparken en landschapsarchitectuur.

1. Wat is momenteel de belangrijkste functie van een stadspark?
Een park vormt een plek waar mensen uit de drukte van de wereld kunnen stappen, maar ook elkaar kunnen ontmoeten, met elkaar praten en recreëren: het echte samenkomen. Bij stadsparken zie je tegenwoordig veelal dat mensen tijdens het werk een rondje gaan lopen of op een bankje gaan zitten met de laptop om te werken. Om deze reden komen we daarom ook steeds meer een duurzame inrichting met zonne-energie tegen, zodat mensen met hun smartphone of laptop in het park kunnen zitten.

2. Over technologische ontwikkelingen gesproken, hoe zie je de toekomst van stadsparken voor je?
In de toekomst zal meer gebruik gemaakt gaan worden van moderne technologieën. Denk hierbij bijvoorbeeld aan wifi en het plaatsen van zonnecellen voor het opladen van elektrische fietsen. Hiernaast zal een park altijd een plek van rust blijven. Daarnaast is bij het ontwerp van stadsparken steeds meer participatie van omwonenden te zien.
Bewoners vinden het belangrijk om gehoord te worden, zijn betrokken bij het proces en op de hoogte van de planvorming. Door bewoners in een vroeg stadium te betrekken kan in het ontwerp rekening worden gehouden met bepaalde wensen. Bijvoorbeeld in Hillegom, waar de wens voor een skatepark is geuit. Dit park is te klein voor een volledig skatepark maar wel wordt er gekeken naar de mogelijkheden om hierin tegemoet te komen. Met een specifiek soort verharding op de paden en een verhoging van groenranden met een betonrand waar tegenaan kan worden geskate kun je de bewoners wel een alternatief bieden. Mijn verwachting is dat deze participatie zal blijven en in de toekomst verder zal toenemen. 

3. Wat zijn belangrijke zaken om rekening mee te houden bij het ontwerpen van een stadspark?
Bij het ontwerpen van een stadspark wordt gekeken naar de locatie, historie en wensen vanuit de gemeente en bewoners. Er wordt op creatieve wijze gezocht naar manieren om een stadspark uitnodigend te maken en een plek te creëren waar eenieder zich fijn voelt. Zoals eerder genoemd wordt er rekening gehouden met wensen van omwonenden en de duurzaamheid binnen de parken, maar ook met de historische grondslag van een plek. Hoe sluit het park aan op routes in de omgeving? Vormt het park een onderdeel van deze route, of zoek je bewust de rust op door van de doorgaande routes af te wijken. In de ontwerpfase worden dergelijke keuzes gemaakt. Verder is de locatie van een park relevant. Bij een park op het industrieterrein wil je misschien wel wat meer banken en een picknicktafel zodat je met een groep kan zitten terwijl je in een woonwijk meer banken bij een speelobject plaatst. Er wordt gekeken wat het beste aansluit op de omgeving en de doelgroep.
De inrichting van een stadspark dient het ontwerp te versterken. Verder moet de inrichting op elkaar aansluiten, het creëren van een soort familie van materialen behoudt de rust en voorkomt verrommeling. Zo zal bijvoorbeeld bij het gebruik van technologische elementen gezorgd moeten worden dat dit de rust van het park niet verstoord.
Naast het belang van een uitnodigend ontwerp is het belangrijk dat een stadspark uitnodigend gehouden wordt, omdat parken doorgaans pas na 20 of 25 jaar worden afgeschreven door gemeentes. Hiervoor is onderhoud en beheer belangrijk, maar ook de materiaalkeuze. Duurzame materialen met een lange levensduur die onderhoudsvriendelijk zijn houden de uitstraling van een stadspark langer in stand.
Tot slot is het cruciaal dat er voor een park een eigen identiteit gecreëerd wordt, waardoor parken met soortgelijke functies wel uniek zijn en blijven.

4. Wat is voor stadsparken de belangrijkste toegevoegde waarde van een architect?
Een landschapsarchitect brengt een beargumenteerd ontwerp voor een stadspark. Een architect geeft vorm aan de historische grondslag gecombineerd met nieuwe wensen en creëert zo meerwaarde bij de vernieuwing of ontwikkeling van een stadspark. Er dient onder andere rekening gehouden te worden met het gebruik, de aantrekkelijkheid en sociale veiligheid. Een landschapsarchitect houdt rekening met alle relevante elementen en biedt een eigen creatieve inbreng, een frisse blik op de situatie.
Een voorbeeld hiervan is de Catharijne singel in Utrecht, daar hebben wij voorgesteld om een stabilizer/half verharding toe te passen op de paden zodat deze ook makkelijk toegankelijk zijn voor mindervaliden. Ook zijn in het ontwerp de paden verbreed in de bochten, waardoor het mogelijk is banken te plaatsen op de verharding zonder looplijnen te hinderen.
Het ontwerp proces is niet eenzijdig, zoals eerder genoemd wordt er rekening gehouden met verschillende belangen. Denk hierbij aan belangen van de gemeente en van omwonenden, deze worden in een ontwerp gecombineerd met functionaliteit en historie. Architecten kijken wat mooi en passend is, in samenspraak met bewoners en de gemeente.
Het is waardevol dat er ook tijdens de uitvoer input is van de architect. Het is fijn als een aannemer aan de bel trekt bij twijfels. Graag lichten wij ons eigen ontwerp toe en voorzien we de aannemer van begeleiding tijdens de uitvoer van het project.

5. Is OKRA momenteel bezig met een bijzonder stadspark?
Momenteel wordt in Utrecht het Zocherpark uitgebreid aan de Catharijne singel. Het Zocherpark is een groenstrook van zo’n 3 kilometer langs de singel, rond het centrum van Utrecht. Dit is een route waar mensen ook lange wandelingen maken of rondjes hardlopen.
Het Zocherpark is een bestaand park met een historische indeling, de routes op de Catharijne singel zullen hieraan worden aangepast. Ook wordt op deze locatie gekeken naar de omgeving van het park en de functie. De Catharijne singel is een groenstrook langs de singel van Utrecht met een eigen unieke identiteit.
Binnen dit project wordt er met name een connectie gemaakt met het water en het groen. Een belangrijk aspect vanuit de gemeente is een visie op de ‘Gezonde Stad’. In het ontwerp is een ligweide voorgesteld, waar mensen in het gras aan het water kunnen recreëren. Hierbij houdt het ontwerp rekening met zon en schaduw van bijvoorbeeld de bestaande bomen. Ook wordt er in het park en het water meer ecologie ingepast in dit gebied en wordt de biodiversiteit vergroot. Dit is ook een wens vanuit te gemeente en de participanten. Daarnaast is er aandacht tijdens het ontwerpproces voor flexibel gebruik in de tijd. Wij hebben ook gekeken naar het doodlopende deel van de huidige singel. Momenteel zijn daar ligplekken voor boten. Omdat dit straks een doorgaande route zal worden is het zonde om daar een hele groep boten te laten liggen. In de doorgaande route worden elementen voor sport en spel ingepast om beweging voor jong en oud te bevorderen. Tevens willen wij de steiger op deze plek omvormen tot een zitplek meer gericht op recreatie.